Эксперт Россия мәктәпләрен фальсификаттан ничек якларга икәнен сөйләде
Федерация Советы Рәисе Валентина Матвиенко махсус хәрби операция уздыру вакытына "дәүләт сатып алулары турындагы закон" - беренче чиратта төбәкләрдә эре инфраструктура проектларын гамәлгә ашыруны тизләтү өчен мораторий салырга тәкъдим итте. Бу мәктәпләргә һәм балалар бакчаларына сыйфатсыз сатып алу кебек кискен проблеманы хәл итүдә ярдәм булачак. Бу хакта без Россиядә дәүләт сатып алулары буенча әйдәп баручы бәйсез экспертларның берсе, " За честные продукты!”федераль проекты координаторы Александр Бражко белән сөйләштек.
- Контракт системасы турында закон проекты кабул ителгәндә, аның тарафдарлары бик күп иде. Ул тәэмин итүчеләргә үзара гадел көндәшлек итәргә мөмкинлек бирәчәк, бюджет акчаларын миллиардлаган сум янга калдыра һәм башкалардиделәр. Нәрсә дөрес булмады?
Александр Бражко: 44 нче федераль закон яхшы язылган. Бер нюанс - ул намуслы заказчылар өчен . Ә кешеләргә зур акчалар белән эш итәргә мөмкинлек биргән җирдә һәрвакыт моның белән файдалану теләге туа. Чын тормышта закон хезмәт күрсәтүләрнең бюрократиясен, коррупциясен һәм түбән сыйфатын җиңә алмады.
Кайбер дәүләт заказчылары сатып алуларга үз лотларын "үзләренеке генә" узарлык итеп төзергә өйрәнделәр. Бу контракт имзаланган этапта хәтта намуслы заказчының да куллары бәйләнгән булуга китерде. Башкаручы белән мөнәсәбәтләрне бозмас өчен, аларга еш кына ниндидер җитешсезлекләргә күз йомарга, контрактларны үтәү белән бәйле вәзгыятьне үз агымына кертергә туры килә. Мәсәлән, мәктәп директоры ачыктан-ачык сыйфатсыз май партиясен ала - тик баш тарта алмый, әгәр дә ул аны ашханәдә бирүдән туктаса, аның янына бик тиз контролерлар киләчәк һәм, иң яхшы очракта, ризыкка май китермәгән өчен штраф язачаклар. Хәлне "күрмәү" җиңелрәк иде. Абсурд. Ләкин бу безнең көндәлек чынбарлыкка әйләнде.
Мәсәлән, Дагыстанда ФСБ хезмәткәрләре ярдәме белән җирле мәктәпләргә һәм балалар бакчаларына чиста пальма мае китерүче төркемне тоткарланды. Алар хәтта бик нык яшеренеп тә тормаганнар, этикеткаларны ябыштырганнар һәм аны гомуми белем бирү учреждениеләренә тараталар.... Бөтен ил буйлап йөзләрчә һәм меңнәрчә шундый мисаллар. Әле күпмесе ачыкланмаган!
Белгечләр ачык таный - системага яңадан йөкләнеш кирәк. Мораторий эшне яңадан формалаштырырга ярдәм итәчәк һәм системалы җитешсезлекләрне төзәтергә вакыт бирәчәк. Шуңа күрә, бер яктан, хәзер закон тарафыннан салынган артык чикләүләрне бетерергә кирәк. Әмма шул ук вакытта җайга салуның һәм контрольнең яңа нәтиҗәле инструментларын тәэмин итәргә.
Чын тормышта 44 нче федераль закон бюрократия, коррупция һәм күрсәтелә торган хезмәтләрнең түбән сыйфатлы булуын җиңәргә ярдәм итмәде.
Бу уңайдан сезнең күп кенә коллегаларыгыз җәмәгатьчеләр ягыннан контрольне көчәйтүне таләп итә. Килешәсезме моның белән? Тагын нинди чаралар тәкъдим итәсез?
Александр Бражко: Әлбәттә, бәйсез иҗтимагый контроль ролен күтәрергә кирәк. Җәмәгать эшлеклеләренең хәзер нәтиҗәлерәк эшләү өчен көчләре һәм вәкаләтләре җитми.
Икенчесе – бөтен җирдә казначылык системасын кертү мөһим. Бу дәүләт контрактлары буенча йөкләмәләрне үтәгәндә Федераль казначылык идарәсе (УФК) башкара торган күзәтчелек. Бүгенге көндә барлык бюджет оешмаларының счетлары тулысынча УФКда ачылган. Алар барлык түләүләрне күрә. Әмма дәүләт сатып алулары буенча килешү булмаганда, УФК агымдагы түләүләрне үтәүгә тикшерә алмый, ягъни алар акчаларны гына күчерә.
Ә намуссыз тәэмин итүчеләр белән нишләргә? Дисциплинаны ничек көчәйтергә?
Александр Бражко: Беренче чиратта, заказчылар белән системалы рәвештә шартнамәләрне боза һәм сыйфатсыз хезмәтләр күрсәтә торган юридик затларны гамәлгә куючыларга карата дисквалификация кертергә. Бездә намуссыз тәэмин итүчеләрнең "кара исемлеге" уңышлы эшли. Һәм тагын мин потенциаль тәэмин итүчеләрне мәҗбүри полиграфта тикшерүне кертер идем. Контрактны имзаладым - димәк, ел саен тикшерүгә ирекле рәвештә ризалашасың. Беренче карашка, көтмәгәнчә яңгырый. Тик бу, мәсәлән, коммерция компанияләре актив кулланыла торган нәтиҗәле механизм. Кыйммәт түгел, әмма бик нәтиҗәле.